Илм

ВУЛҚОН ЧИСТ?

ВУЛҚОНҲО

ВУЛҚОНҲО Ҳарорати он то + 1500°С мерасад, дар сатҳи замин 900-1200°С ташкил меқунад ва оҳиста оҳиста хунук мешавад. Нақшаи таркиби вулқон хеле содда аст. Асоситарин қисматҳои вулқон аз кӯра, даҳана ва танӯра иборат меёбанд. Қӯра ҷоест, ки дар он магмаи зиёд шакл меги­рад. Ин магма ба боло тавассути даҳана ҳаракат …

Муфассал »

РАВАНДҲОЕ, КИ ДАР ЛИТОСФЕРА БА АМАЛ МЕОЯНД

zaminlarza

Равандҳои дар литосфера ба амал меомада – Заминларза ва сабабҳои пайдоиши онҳо. Ба мо маълум аст, ки литосфера қишри замин ва қабати болоии мантияро дарбар мегирад. Қишри замин ҳамеша дар ҳоли ҳаракат аст. Ин ҳаракатҳои бо равандҳое, ки дар қаъри замин ба амал меоянд, алоқаманд аст. Ҳаракати қишри замин – …

Муфассал »

СОХТОРИ ЛИТОСФЕРА

Схемаи гардиши моддаҳо дар литосфера

Дар параграфи пешина мо қайд кардем, ки литосфера (аз калимаи юнонии lithos – санг ва sphaira – курра) қабати сахти аз қишри замин ва мантияи болоӣ иборатбуда мебошад. Дар ин параграф бошад, мо ба қишри замин ва сохти он, ҳамчун қисми литосфера аҳамияти ҷиддӣ медиҳем. Дар қиёс бо қабатҳои амиқи …

Муфассал »

ЗАМИН – САЙЁРАИ СИСТЕМАМ ОФТОБӢ

planet

Сабабҳои тағйирёбии фаслҳои сол. Аз курси табиатшиносӣ мо медонем, ки Офтоб ин маркази системаи офтобии мо мебошад. Офтоб курраи оташии гудозанда мебошад, ки дар наздикии замин ҷойгир шудааст. Чуноне, ки ба мо маълум аст, ки дар гирди Офтоб 9 сайёра давр мезанад: Меркурий, Зуҳра, Замин, Миррих, Муштарй, Зуҳал, Ураниум, Нептун, Плутон …

Муфассал »

МАФҲУМИ ХАРИТАҲОИ ГЕОГРАФЙ ДАР ИСТИФОДАИ ҲАРРӮЗА

xaritai-tojikiston

Аҳамияти харитаҳои географӣ Яке аз асоситарин қисматҳои маърифати ҷуғрофия харитаҳои ҷуғрофӣ ба шумор мераванд. Бо ёрии онҳо дар муҳит мавқеъи худро муаян карда, мешавад равандҳо ва ҳаводиси табии, қонунияти ҷойгиршавии объектҳои ҷуғрофиёиро омӯхт ва дар бораи муҳити атроф маълумотҳои шавқовварро ба даст овард. Бо такя ба манбаъҳои таърихӣ метавон гуфт, …

Муфассал »

УСУЛҲОИ ТАҲҚИҚИ ИЛМИ ГЕОГРАФИЯ

boron

Усулҳои таҳқиқи илми география – Аҳамияти таҳқиқоти географӣ Ҳангоми омӯзиши ҳодисаҳои табии, ҳар як илм дар асоси хусусиёти худ усулҳои гуногуни махсусро истифода мебарад. Дар илми физика ва химия бештар аз усулҳои озмоиш ва таҷриба истифода мебаранд. Дар илми география бошад ба таври васеъ аз: харита, атлас (маҷмӯи харитаҳо), китобҳои …

Муфассал »

ТАСВИРИ САТҲИ ЗАМИН ДАР ХАРИТАҲО. МИҚЁСИ БАЛАНДӢ ВА УМҚ (ЧУҚУРЙ)

as

Тарзҳои тасвири сатҳи замин дар харита Ҷадвали баландиҳо ва чуқуриҳо Ҳангоми тартиб додани харитаҳо ва нақшаи маҳал, ҷадвали баландиҳо ва чуқуриҳо мавриди истифода қарор мегирад. Бо ёрии ҷадвал мешавад дар харита баландӣ ё чуқурии ҷойгиршавии объект ва ҳудудҳоро тасвир намуд. Тағйири ранги манзара аз сабз, кабуд, қаҳвагӣ дар анвоъи рангии …

Муфассал »

ХАРИТАИ ГЕОГРАФӢ ВА ГЛОБУС

globus

Фарқи харитаи географӣ аз нақшаи топографӣ ва глобус Таснифи харитаҳои географй Усулҳои сохтани харитаҳои топографӣ Харитаи географй. Барои шинохти объектҳои сатҳи замин, хусусиятҳои ҷойгиршавии онҳо, самтёбй аз рӯйи онҳо, харитаҳои географй, глобус ва нақшаҳои топографии маҳал сохта мешавад. Инҳо ҳамчун сарчашмаи маълумот истифода мешаванд. Харитаҳои географй аз рӯйи муҳтаво ва …

Муфассал »

МАСОҲАТИ ХАРИТАҲО ВА НАҚШАҲОИ ТОПОГРАФӢ

11

Миқёс ва намуцҳои он – Аломатҳои шартй Миқёс ҳангоми ба харитаҳои ҷуғрофй ва нақшаҳо топографӣ дохил кардани объектҳои гуногун ҷуғрофй истифода мешавад. Ҳаҷми объектҳои ҷуғрофии Заминро дар коғаз ҷой додан имконнопазир аст, аз ин ҷиҳат барои ин объектҳо миқёс истифода мешавад. Миқёс (масштаб) – андозаи нисбии акс дар коғаз нисбат …

Муфассал »

ХАРИТАИ ТОПОГРАФӢ

Накшаи топографи

Харитаи топографи, тартибдиҳии он Аҳамияти харитаҳои топографи дар фаьолияти ҳаётии инсонҳо Барой сохтани хонаҳо, роҳҳо, фабрикаҳо, нерӯгоҳҳои барқӣ сараввал нақшаи маҳал сохта мешавад. Вале, барои онро дуруст истифода кардан, бояд донед, ки нақша чист, онро чй тавр омода мекунанд ва чй тавр мехонанд. Яъне, донистани ин, ки аломатҳои шартй чй …

Муфассал »