Меъмори

Меъмори (юн. arhitektura, аз лотинии. archi – «асоси» ва tektos – «сохтан, бунёд кардан»), бинокори (бо руси – бино кардан) – санъ- ати сохтмони. Дар хаёти харруза мо бештар бо бинохои меъмори, кучахо, майдонхо, богхо, варзишгоххо, майдончахои варзиши, дехахо, шахрхои зебо дучор мегардем.

Барои инсоне, ки мехнат мекунад, ба варзиш, тахсил ё ракс машгул аст, хатман бояд бинои махсус таъиншуда мавчуд бошад.

Хамаи ин ба меъмори тааллук дорад.

Барои сохтмони гуногун ду талаботи асоси гузошта мешавад: сифат (мустахками) ва барохат будан. Ба максади он ки асархо ба санъат тааллук дошта бошанд, онхо бояд зебо, яъне чалбкунанда бошанд.

Кулолии сиёх. Чин
Кулолии сиёх. Чин
«Юртахо». Мугулистон. Н. К. Рерих
«Юртахо». Мугулистон. Н. К. Рерих
«Аз кух ба води». В. Верещагин
«Аз кух ба води». В. Верещагин

044

055

Барои мисол манораи Буранро мавриди барраси карор додан мумкин аст.

Манораи Буран – манораи бохашаматест, ки кадимтарин ёдго- рии меъмории Осиёи Миёна махсуб ёфта, ба асри XII тааллук до­рад. Баландии он такрибан 48 м, кутраш ба 8 м баробар аст.

То ба хол дар Киргизистон шохкории меъмори – манораи Узген то замони мо боки мондааст. Мучтамаи меъмории Узген ба асрхои X-XI тааллук дорад. Мучтамаъ аз манора ва се макбара иборат аст, балан- дии каблии манораи Узген ба 44 метр баробар буд, айни замон пас аз харобшави ва тахшини баландии он ба 27,5 метр бирасид.

Максади асосии меъморон сохтмони манораи мустахкам барои мухофизат аз душманон буд, илова бар ин онхо хамчунин дар бо- раи зебогии иншоот фаромуш накарданд. Манораи Буран симои зохирии нотакрор дорад. Манора бо услуби шарки сохта шудааст.

Моро бинохои устувор ва кулай ихота мекунанд, аммо онхо зебо нестанд ва бо симои зохири таваччухи моро ба худ чалб на- мекунанд, эхсос мешавад, ки ба сохтмон дасти рассом нарасидааст.

* Нахустин сохтмонхои инсоният (заминканхо, козахо, юртахо, хонахои истикомати, кабристон, хайкалхои болои кабрхо) ба ка­дом намуди санъат тааллук доранд?

Дар тули чил хазор сол дар тамоми чахон эчодиёти халки руш- ду нумуъ кард. Дар баробари рушди техника тамоми асобобу тачхизоти истифодашаванда тибки шаклу услуб, тибки талаботи одамон, мутобики давру замон намуди худро тагйир доданд. Аз ин лихоз мо бояд таърихи рушди намудхо ва жанрхои санъати тас- вириро бидонем.

Гайр аз намудхои ба шумо маълуми санъати тасвири, мо чор жанри асосиро барраси менамоем, чунончи:

– портрети инсон ба тамоми кад;

  • натюрморт – ашёхои гайризиндае, ки моро ихота кардаанд;
  • интерйер – ороиши дарунии бинохои истикомати.

Бар замми жанрхои мазкур, тасвирхои сюжети – жанрхои сод- да мавчуданд, ки дар зер нишон дода шудаанд:

  • тамсили;
  • маиши;
  • таърихи;
  • разми (чанги);
  • асотири;
  • дини.

 

Загрузка...

Дар борамон

Инчунин кобед

46

Адабиёт ва илм дар асри XVI

Вазъияти сиёсие, ки аз аввали асри XVI дар Мовароуннахр ва Хуросон фарохам омад, ба хаёти …